|
1.)
I received the report.
(Raporu aldım.) You had sent the report.
(Raporu göndermiştin)
2.)
I found the book. (Kitabı
buldum.) The book was important.
(Kitap önemliydi.)
Bu cümleleri kendi
aralarında birleştirecek olursak;
I received
the report which you had sent.
(Göndermiş olduğunuz kitabı aldım.)
Dikkat edilirse bu
cümlede nesne konumunda olan "the report" kelimesi ilgi zamiri olan "which" ile
yer değiştirdi. "which" aynı zamanda iki cümleyi birbirine bağlayarak bağlaç
olarak işlev gördü. "which you had sent"cümleciği "Relative
pronoun, Relative Clouse veya Adjective Clouse" olmak üzere üç şekilde
adlandırılabilir.
Not: Nesne iken ilgi
zamiri ile kısaltılanlar Türkçe'ye "...dığı" olarak çevrilir.
Başka bir değişle ilgi zamirinden sonra "özne" varsa Türkçe'ye "...dığı"
olarak çevrilir
I found the book
which was important.
(Önemli olan
kitabı buldum.)
Bu cümlede ise özne konumunda olan "the book" kelimesi,
ilgi zamiri olan "which" ile yer değiştirdi.
Not: Özne iken ilgi zamiri
ile kısaltılanlar Türkçe'ye "...en, ...an" olarak çevrilir. Başka
bir değişle ilgi zamirinden sonra fiil varsa Türkçe'ye "...en, ...an"
olarak çevrilir.
Which:
Cansızlar ve hayvanlar
için kullanılır
Who:
İnsanlar için kullanılır.
That:
Hem who hem de which yerine "that" kullanılabilir.
İkisi de nesnel formda iken "...dığı"; öznel formda iken "...en, ...an" olarak
çevrilir.
İlgi zamirinden sonraki cümle bir cümlecik olur ve
öncesindeki ismi niteler. Türkçe'ye çevirirken bu cümleciğin anlamını isimden
önce söylemek gerekir.
The
agreement which they signed.
(Onların imzaladığı
anlaşma)
The workers
who I met.(Karşılaştığım
işçiler.)
The
man who you are waiting for.
(Beklediğiniz kişi.)
The
scientist who devised this method.
(Bu metodu bulan bilim adamı.)
The
student who won the scholership.
(Bursu kazanan öğrenci.)
A car
which runs 100 miles on hour.
(Saatte 100 mil giden araba.)
Not: İlgi
zamirinin önünde mutlaka bir isim vardır ve yan cümlecik bu ismi niteler.
Unfortunately, we can not publish the article
which you have sent.
(Maalesef gönderdiğiniz makaleyi
yayınlayamıyoruz.)
Eğer "the
article"ı niteleyen bir sıfat kelimesi olsaydı "article"den önce yazılması
gerekirdi. "the article" bir sıfat cümleciği ile nitelendiği için bir ilgi
zamiri ile sonrasından gelmiştir. Çeviride sıfat cümleciğinin anlamı isimden
önce söylenir.
He had
to dismiss the boy who made noise.
(Gürültü yapan çocuğu kovmak zorunda kaldı.)
The
man who robbed the bank was cought by the police.
(Bankayı soyan adam polis tarafından
yakalandı.
● OF WHOM ve OF WHİCH
...ki onu, ...ki
onların anlamında da çevrilebilirler."of whom" canlılar için; "of which"
cansızlar için kullanılır. bu iki ilgi zamiri bir grup isminde bazılarını
tanımlarken kullanılır.
I have
four sons who are students.
(Öğrenci olan dört oğlum var.)
Bu cümlede
sıfat cümleciği (öğrenci olan) çocukların hepsini niteler. Peki bu dört cocuğun
hepsi değilde, ikisi veya üçü öğrenci olsa cümlemizi nasıl söyleyeceğiz? İşte
burada "of"whom ve of which" devreye girer.
Eğer ikisi öğrenci
olan dört cocuk var ise cümle şöyle kurulur:
I have
four sons, two of whom are students.
(İkisi öğrenci olan dört oğlum var.)
Virgüle ve gruptan
belirtilmek istenen sayının ilgi zamirinden önce geldiğine dikkat ediniz. Bu
kullanımda artık sıfat cümleciği dört cocuğu değil; ilgi zamirinden önce gelen
ve çocuklardan ikisini belirten "two"yu niteler.
He had many
houses which were in Ankara.
(Onun Ankara'da olan
bir çok evi vardır.)
He had many
houses, some of which were in
Ankara. (Onun,
bazıları Ankara'da olan bir çok evi vardır.)
My friend
has three cars, on of which is a
foreign mark.
(Arkadaşımın biri yabancı markaolan üç arabası vardır.)
I have three
friends, for one of whom I bought
a present.
(Birisi için hediye aldığım üç arkadaşım vardır.)
I have got a
hundred students, fourty of whom
are married.
(Kırkı evli olan yüz öğrencim vardı.)
● WHOSE
...ki onun, ...ki onların anlamındadır. İyelik belirten zamirdir. Son on yılın
KPDS sınavlarında en çok sorulan ilgi zamiridir. Sınav tekniği kolay, uygulaması
zordur. Hem canlı hem de cansızlar için kullanılır. direk sorulması beklenen bir
konudur.
The
woman who was wounded was carying.
(Yaralanan bayan ağlıyordu.)
The
woman
whose husband was wounded was carying.
(Eşi yaralanan bayan ağlıyordu.)
Not. Mutlaka ama mutlaka
"whose"dan önce ve sonra bir isim olmalıdır. Sonrasında bir zamir veya başka bir
kelime gelemez. Sonrasında gelen ismin önünde kesinlikle "the" artikeli olamaz.
Bu özellik posessive'likten kaynaklanmaktadır.
I bought a car
whose engine was out of order.
(Motoru bozuk olan bir araba
aldım.)
The
houses whose roofs
were shaking in the storm
collapsed.
(Çatıları fırtınada sallanan evler yıkıldı.)
Collapse:
yıkılmak
Our
manager,whose son
studies in the USA
will go there next month.
(Oğlu USA'da okuyan müdürümüz önümüzdeki
ay oraya gidecek.)
"That" cümleden ne zaman atılabilir?
that kelimesi bir yan cümleciği bir önceki eyleme bağlamak
için kullanılan bir bağlaçtır. Bu yadıda kullanıldığında that bazen
"tamamlayıcı(pekiştirici) that." adıyla da anılır. Kelime çoğunlukla gözardı
edilse de bir çok durumda her görüldüğü cümleden çıkarılmak yoluna da gidildiği
görülür ki bu da pek olumlu bir durum değildir.
Örnekleri inceleyiniz:
- Isabel knew [that] she was about to be fired.
- She definitely felt [that] her fellow employees hadn't supported her.
- I hope [that] she doesn't blame me.
Bazı durumlarda that kelimisenin atılması cümlenin
akışında bir kesinti oluşturabilir ki bu da virgül kullanılıraka giderilebilir.
Örnekleri inceleyiniz (that yerine virgül işareti
kullanılmış):
-The problem is, that production in her department has dropped.
- Remember, that we didn't have these problems before she started working here.
Genel bir kural olarak, eğer cümleniz that atıldığında
daha iyi 'duruyorsa', cümlede anlam kargaşası meydana gelmiyorsa ve cümle that
kelimesi olmadan daha zarif (ritmik) duruyorsa bu öğeyi rahatlıkla cümlenizden
çıkarabilirsiniz.. Theodore Bernstein that kelimesini cümlede tutmamız gereken
üç durumu listeler:
- Cümlecik ve eylem arasına bir zaman öğesi girdiğinde:
"The boss said yesterday that production in this department was down fifty
percent." ("yesterday." zaman zarfının konumuna dikkat
edin)
- Cümleciğin fiili iyice gerilere atılmışsa
(geciktirilmişse): "Our annual report revealed that some losses
sustained by this department in the third quarter of last year were worse than
previously thought." ("losses" ve onun fiili olan,
"were."e dikkat edin)
- İkinci bir that öğesi kimin neyi yaptığını ya da
söylediğini açığa kavuşturuyorsa: "The CEO said that Isabel's
department was slacking off and that production dropped precipitously in the
fourth quarter." (Did the CEO say that production dropped or was the drop a
result of what he said about Isabel's department? İkinci
that cümleyi daha anlaşılır kılıyor.)
Not: Genellikle that yerine bir çok cümlede which öğesini görürüz. That ve which
arasında kesin bir ayrım olmamakla birlikte bir çok dilbilimci ve yazar which'in
daha formal olduğunu ve yazı resmi dilinde tercih edilmesi gerektiği görüşünü
savunur.
|